Met Trump naar een mooiere wereld

Met Trump naar een mooiere wereld

Met Trump naar een mooiere wereld

Verandering komt wanneer mensen samen strijden voor fundamentele issues. Voor mij zijn dit: zeggenschap, culturele en economische gelijkheid en een leefwijze die past binnen de grenzen van de aarde.

 

Door: Kim de Jong (eerder verschenen op Opiniestukken.nl)

In binnen- en buitenland wijzen opiniemakers naar het falen van ‘de elite’ en ‘het establishment’ als aanleiding van Trumps overwinning en een algemeen wantrouwen in de politiek. Een van hen, financieel geograaf Ewald Engelen, beschrijft een gevoel van woede dat bij veel mensen leeft en roept om een Plan B. Een ander roept om de noodzaak van ‘een nieuw verhaal van hoop’, beiden zonder een poging te doen de contouren van dit plan of verhaal te schetsen. Mijn aanzet voor een nieuw verhaal van hoop volgt hier, ik kijk uit naar het jouwe!

Ik geloof dat de wereld van morgen mooier zal zijn dan die van vandaag, maar weet dat deze wereld er niet vanzelf zal komen. De noodzakelijke verandering komt pas wanneer voldoende mensen opstaan en gezamenlijk strijden voor de aanpak van issues die voor hen fundamenteel zijn. Voor mij zijn dit: een strijd voor zeggenschap, substantiële invloed op het eigen leven en leefomgeving. Een strijd voor culturele en economische gelijkheid en een strijd voor een leefwijze die past binnen de grenzen van de aarde.

 

Strijd voor zeggenschap

Het klopt dat de overwinning van Trump en de populariteit van rechts-populistische partijen in Europa deels te verklaren zijn door een gevoel van woede over het functioneren van de democratie. Twee redenen hiervoor zijn de invloed van het bedrijfsleven en het verschil tussen wat partijen beloven voor de verkiezingen en wat ze daarna doen. Dit geeft mensen het gevoel niet gehoord te worden en dat stemmen toch geen zin heeft.

 

Mede hierdoor zitten alle mainstream politieke partijen gevangen in een vicieuze cirkel: mensen worden geen lid van partijen, stemmen niet of stemmen eerder op partijen die een protestgeluid laten horen. Partijen kunnen niet meer rekenen op hun traditionele achterban en zetten alles op alles om de zwevende kiezer te bereiken. De campagnemachines die partijen vervolgens zijn geworden stoten potentiële en bestaande leden af omdat ideeën en idealen meer en meer worden verdrongen door slogans en focusgroepen.

 

Het is belangrijk om hierbij te realiseren dat politieke partijen oorspronkelijk het verlengde waren van een of meerdere maatschappelijke bewegingen. In andere woorden: partijen waren altijd eerder volgend dan leidend als het gaat om maatschappijverandering.

 

Positief: verandering van onderop

Tegelijkertijd gebeurd op democratisch gebied verschrikkelijk veel moois. Allereerst de enorme toename in zelforganisatie, vaak op lokaal niveau. Wat te denken van windcoöperaties, mantelzorgcoöperaties, en broodfondsen van ZZP’ers? Of buurtbewoners die het beheer van het buurtcentrum overnemen en gezamenlijk crowdfunding-acties opzetten om het centrum draaiende te houden? Actiegroepen als Recht op Stad en Niet te Koop die panden bezetten om de afbraak van de sociale huursector tegen te gaan. Of in Spanje, waar groepen zich inzetten om huisuitzettingen tegen te gaan en zorgen dat de allerarmsten niet door de ondergrens zakken.

 

Daarnaast zijn er verschillende initiatieven die verbanden leggen tussen het lokale en het internationale. Een voorbeeld is het Commons Netwerk, dat op 16 november in Brussel de eerste Creative Commons Assembly organiseerde. Op deze bijeenkomst kwamen honderden mensen uit heel Europa bijeen om in gesprek te hoe gaan over de vraag hoe wij ons gemeengoed (kennis, grondstoffen, cultuur en energie) op een duurzame en inclusieve manier kunnen beheren. Andere initiatieven die proberen lokale en mondiale thema’s op innovatieve manieren te verbinden zijn DiEM25, de Piratenpartij(en) en Positief Links.

 

Strijd voor culturele en economische gelijkheid

Naast onvrede over de staat van de democratie heeft de overwinning van Trump en de populariteit van partijen als Front National en de PVV alles te maken met culturele en economische ongelijkheid. De leiders van deze partijen maken gebruik van een verdeel en heers tactiek waarbij een onderscheid wordt gemaakt tussen wij en zij. Zij (vaak refererend aan migranten, maar ook ‘de elite’) pakken onze banen en vrijheden af. Het opzetten van de ene groep tegen de andere, gebruikmakend van racistische boodschappen is een instrumenteel onderdeel van deze tactiek. Net als het bieden van aantrekkelijke schijnoplossingen.

 

Dat er een flinke voedingsbodem is voor dergelijke uitlatingen bij de beoogde ‘wij’-groep(en), komt doordat de bestaanszekerheid van grote groepen mensen onder druk staat. Reële inkomens stagneren al jaren, banen verdwijnen door automatisering en robotisering. Of worden verplaatst als gevolg van ongecontroleerde globalisering. De nasleep van de Hypotheekcrisis van 2008 was dé kans om het losgeslagen casinokapitalisme aan banden te leggen. Helaas is dit niet gebeurd en zijn overheden onder het mantra TINA (there is no alternative) gaan snijden in de sociale vangnetten. Als gevolg voelen steeds meer mensen zich alleen, in de steek gelaten en verraden. Oplossingsrichtingen hiervoor zijn arbeidstijdkorting en verdeling en een basisinkomen dat deels betaald kan worden door belastingen op de arbeid uitgevoerd door robots.

 

Strijd voor de aarde

Naast het tegengaan van culturele en economische ongelijkheid moet er nú gehandeld worden om de verwarming van de aarde tegen te gaan! Hoe kan jij bijdragen aan een leefwijze die past binnen de grenzen van de aarde? Bijvoorbeeld door minder vlees te eten. De productie van vlees is verantwoordelijk voor meer dan 5% procent van de totale CO2-uitstoot wereldwijd. Een andere oplossingsrichting? Eet meer lokaal geproduceerd voedsel, transport is namelijk goed voor 13.5% van de totale CO2-uitstoot.

 

Wat we samen kunnen doen? Politici en bedrijven oproepen werk te maken van de omslag naar duurzame energie. Actievoeren voor handelsakkoorden die bijdragen aan een beter klimaat en meer zeggenschap van burgers in plaats van hier afbreuk aan te doen.

 

Wat is jouw verhaal van hoop?

Ik geloof dat de wereld van morgen mooier zal zijn dan die van vandaag. Maar ik weet dat dat verandering pas mogelijk is wanneer voldoende mensen opstaan en gezamenlijk strijden voor waar ze in geloven. De issues waar ik voor strijd: zeggenschap, culturele en economische gelijkheid, leven binnen de grenzen van de aarde heb ik beschreven in dit artikel. Denk erover na, wat zijn de jouwe? En belangrijker: wat ga je doen om ze te realiseren? Ter afsluiting één advies: zoek bondgenoten om samen de strijd mee aan te gaan. Gezamenlijk strijden voor waar je in gelooft is niet alleen veel vruchtbaarder, het is ook veel leuker.